W dobie narastających zmian klimatycznych i postępującego deficytu zasobów wodnych ochrona naturalnych systemów retencjonowania wody staje się jednym z najważniejszych wyzwań środowiskowych.
Odpowiedzią na te potrzeby jest inicjatywa „ENEA dla Mokradeł”, realizowana w ramach ogólnopolskiego Programu RE:GENERACJA, koordynowanego przez UNEP/GRID-Warszawa. Projekt stanowi doskonały przykład skutecznej współpracy międzysektorowej, łącząc potencjał biznesu, wiedzę naukową, doświadczenie organizacji pozarządowej oraz zaangażowanie lokalnego samorządu. Oprócz UNEP/GRID-Warszawa i ENEA, w przedsięwzięcie zaangażowany jest Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu oraz Miasto i Gmina Pobiedziska, gospodarz terenu.
Głównym obszarem działań, zaplanowanych na okres od lipca 2026 do czerwca 2027 roku, są nieużytkowane od lat łąki o powierzchni około 12 hektarów, położone w dolinie uregulowanego cieku (kanału) Szkutelniak w Gminie Pobiedziska. Choć teren ten zarasta dziś roślinnością szuwarową i krzewami, gęsta sieć dawnych rowów melioracyjnych wciąż nieustannie odwadnia ten obszar, odprowadzając z nich cenną wodę. Tymczasem tereny te bezpośrednio sąsiadują z wyjątkowo cennymi kompleksami leśnymi objętych ochroną rezerwatową – rezerwatami „Las liściasty w Promnie” oraz „Leśna ostoja koło Promna im. WOŚP”, znajdującymi się w granicach Parku Krajobrazowego Promno i obszaru Natura 2000. W pobliskich lasach od lat obserwuje się dotkliwy deficyt wilgoci, dlatego zatrzymanie spływu wody na przyległych łąkach przyniesie wymierne korzyści dla całego lokalnego ekosystemu.
W pierwszej fazie projektu kluczowe znaczenie będą miały wszechstronne badania eksperckie prowadzone pod kierunkiem prof. dr hab. Bogdana Chojnickiego z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Naukowcy przeprowadzą szczegółową diagnozę stanu hydrologicznego i dynamiki procesów hydrologicznych obszaru, a także, gleb, zasobów węgla oraz różnorodności biologicznej, w szczególności roślinności. Rzetelny bilans środowiskowy stanie się fundamentem pod przyszłe działania z zakresu czynnej ochrony i renaturyzacji. Wśród planowanych zabiegów znajduje się m.in. punktowe zasypywanie (tzw. zalądowienie) rowów melioracyjnych przy użyciu miejscowego urobku. Takie działanie pozwoli nie tylko podnieść poziom wód gruntowych i zabagnić obszar, ale również utworzy płytkie zbiorniki wodne, stwarzając idealne warunki do rozrodu płazów i rozwoju siedlisk podmokłych.
Oprócz wymiaru przyrodniczego przedsięwzięcie niesie ze sobą istotny walor edukacyjny i społeczny. Projekt ma na celu podnoszenie świadomości ekologicznej wśród mieszkańców Gminy Pobiedziska, oraz budowanie odpowiedzialnej relacji między człowiekiem a naturą. Dodatkowo projekt będzie oddziaływał w skali ogólnopolskiej. W ramach inicjatywy przygotowana zostanie gotowa lekcja edukacyjna dotycząca znaczenia i ochrony mokradeł, która trafi do szkół podstawowych w całej Polsce. Uzupełnieniem działań będzie ogólnopolska kampania edukacyjna online, popularyzująca wiedzę o roli mokradeł w ochronie zasobów wodnych, zachowaniu bioróżnorodności oraz przeciwdziałaniu skutkom zmian klimatu. Dzięki temu projekt przyczyni się nie tylko do ochrony cennych ekosystemów w Gminie Pobiedziska, ale również do budowania świadomości ekologicznej wśród dzieci, młodzieży i dorosłych w całym kraju.
Dla Grupy ENEA udział w tego typu inicjatywie to nie tylko realizacja celów z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu, ale także zaangażowanie i bezpośredni wkład w ogłoszoną przez ONZ Dekadę Odtwarzania Ekosystemów. Przywracanie torfowiskom ich naturalnych funkcji pokazuje, że renaturyzacja to nie wyłącznie koszt, ale przede wszystkim bezcenna inwestycja
w stabilny klimat, retencję wody i zieloną przyszłość.
Fot. P. Mikołajczyk / UNEP/GRID-Warszawa
